Comme il n'y a pas de prétérit, chaque verbe se met au passé avec ha ou sii + participe à la fin. Le préfixe ge- devient g- (gmacht, gseit) et disparaît quand il se fond avec la consonne suivante : cho (gekommen), kauft (gekauft), ta (getan), trunke (getrunken). Comme en allemand standard, pas de ge- avec be-, ver-, er- et -iere : verzellt, bezahlt, probiert.
sii s'emploie avec les déplacements (gange, cho, gfahre, gloffe), les changements d'état (ufgstande, worde), sii et bliibe — et, contrairement au nord de l'Allemagne, aussi avec stah, sitze, ligge : I bi gstande / gsässe / gläge. gsii (aussi écrit gsi) est le participe de sii, gha celui de ha : I bi müed gsii, I ha Glück gha.
| infinitif | Perfekt | Hochdeutsch |
|---|---|---|
| sii | i bi gsii | ich bin gewesen |
| ha | i ha gha | ich habe gehabt |
| gaa | i bi gange | ich bin gegangen |
| cho | i bi cho | ich bin gekommen |
| bliibe | i bi blibe | ich bin geblieben |
| fahre | i bi gfahre | ich bin gefahren |
| laufe | i bi gloffe | ich bin gelaufen |
| stah | i bi gstande | ich habe gestanden |
| sitze | i bi gsässe | ich habe gesessen |
| wärde | i bi worde | ich bin geworden |
| tue | i ha ta | ich habe getan |
| gää | i ha gää | ich habe gegeben |
| näh | i ha gno | ich habe genommen |
| gseh | i ha gseh | ich habe gesehen |
| säge | i ha gseit | ich habe gesagt |
| mache | i ha gmacht | ich habe gemacht |
| ässe | i ha gässe | ich habe gegessen |
| trinke | i ha trunke | ich habe getrunken |
| schlafe | i ha gschlafe | ich habe geschlafen |
| schriibe | i ha gschribe | ich habe geschrieben |
| läse | i ha gläse | ich habe gelesen |
| wüsse | i ha gwüsst | ich habe gewusst |
| dänke | i ha tänkt | ich habe gedacht |
| bringe | i ha brocht / pracht | ich habe gebracht |
| chaufe | i ha kauft | ich habe gekauft |
| schaffe | i ha gschaffet | ich habe gearbeitet |
| finde | i ha gfunde | ich habe gefunden |
| verzelle | i ha verzellt | ich habe erzählt |
Double Perfekt (pour ce qui était déjà fini avant un autre moment du passé) : on ajoute gha ou gsii à la fin. I ha gässe → I ha gässe gha (ich hatte gegessen) ; I bi gange → I bi gange gsii (ich war gegangen).
Geschter bin i z Luzern gsii.
Hier j'étais à Lucerne.
Häsch das Buech scho gläse?
Tu as déjà lu ce livre ?
Mir sind e Stund am Bahnhof gstande.
Nous sommes restés debout une heure à la gare.
Er hät mer alles verzellt.
Il m'a tout raconté.
Traduis les mots de tes lectures, révise-les en flashcards et entraîne-toi avec des phrases à trous.
wortlo.com →